Toespraak van J. Goethals, voorzitter vzw AZIZ, bij 11-nov herdenking 2013

 

Hartelijk dank voor het boeket van de gemeente voor het feit dat ik op 10 december 2012 de titel van vredesvrouw 1325 kreeg. Dit is een titel waarmee de vrouwenbeweging aandacht trekt op de VN-resolutie 1325 die meer betrokkenheid van vrouwen bij alle kwesties van oorlog en vrede eist en aanmoedigt.

Ik spreek zoals voorgaande jaren ook als voorzitster van AZIZ, maar ook als bestuurslid van Vluchtelingenwerk Vlaanderen en co-voorzitster van de Gemeentelijke Raad Ontwikkelingssamenwerking.

 

met veel oprechtheid herdenken we de doden en de miserie van de eerste wereldoorlog. Volgend jaar gaan we dit nog meer uitgebreid doen. En dit is goed.

 

1. Maar herdenking is geen spel en ook geen feest, het moet vooral een bezinning zijn

Vanuit mijn achterban leg ik enkele bedenkingen voor:

-       WO I is 100 jaar geleden begonnen, WO II bijna 75 jaar geleden, maar nog altijd zijn er gevolgen van. Sinds WO I zijn de wapens veel gevaarlijker geworden, met kernbommen als toppunt. Wereldwijd wordt enorm veel geld aan wapens besteed - in 2011 bedroeg de wapenhandel alleen al ruim 1.341 miljard euro – oorlog is economie! Het aantal militaire slachtoffers daalt, maar het aantal burgerslachtoffers nam enorm toe: volgens UNICEF van 5 % begin 20ste E. tot 90% bij het einde ervan. Er is dus een negatieve evolutie.

·         In West-Europa  zijn we nu al lang gespaard van oorlog, vooral dankzij de Europese eenmaking. We willen geen oorlog meer, maar meerdere lidstaten produceren en verkopen wapens, ook België. Hoe rijm je dit bij mekaar? 

 

-       De Europese Unie voert zelf een oorlog aan de buitengrenzen, tegen immigranten en vluchtelingen. Inderdaad, in opdracht van de Lidstaten coördineert het Europees Agentschap FRONTEX sinds 2005 een waarlijk leger met grensbewakers, hekkens, boten, helikopters, vliegtuigen en drones. Het werkingsbudget bedroeg in 2011 meer dan 118 miljoen €.  

·         Het is waar dat de Lidstaten geen open grenzen kunnen toelaten, maar migratie kan niet tegengehouden worden als de oorzaken ervan niet worden aangepakt. Die oorzaken zijn oorlog, corruptie en armoede. Binnen de EU wordt dat aangepakt, maar voor de landen buiten de EU niet, of zeker niet voldoende.

·         Ontwikkelingssamenwerking is niet voldoende om dit op te lossen. Vorige week nog hoorde ik de voorzitster van een grote Afrikaanse vereniging (FIREFEC) uiteenzetten dat de officiële ontwikkelingssamenwerking teveel samenwerkt met corrupte regeringen en met rijken, maar de arme mensen niet bereikt. Het expertenniveau van de Europese Unie pleit dan ook voor een Europees  migratiebeleid als aanvulling op ontwikkelingssamenwerking, maar onder druk van de bevolking en bepaalde politieke partijen komt dat niet tot stand. Alleen de blue cards voor hoog opgeleiden werden door de Lidstaten aanvaard.

·         Het is ook niet waar dat de EU ‘overspoeld’ wordt door vluchtelingen en asielzoekers. De 45 miljoen vluchtelingen in de wereld van tegenwoordig zitten vooral in landen van het Midden Oosten en in arme Afrikaanse landen: de top van 2012 ligt in Pakistan (1.600.000), Iran (ruim 850.000) en Kenia (bijna 600.000) 

·         Syrië stond tot 2012 op de 4° plaats van opvanglanden met heel veel vluchtelingen van Palestina en Irak. Nu vluchten deze mensen nog eens en ook de Syrische mensen zelf. En het zijn de buurlanden Turkije, Libanon, Jordanië en N-Irak die overspoeld worden met honderdduizenden vluchtelingen van Syrië, niet de EU.

·         Want telkens weer doet zich hetzelfde verschijnsel voor als met de Belgische vluchtelingen toen de eerste WO uitbrak. Zowat twee miljoen Belgen vluchtten toen naar de buurlanden.

 

-       Toen mochten les petits Belges rekenen op wereldsolidariteit. Wij van nu zouden – vanuit de ervaringen van de 1° WO en ook vanuit de grote emigratie uit het arme Vlaanderen van vroeger – toch wat meer solidariteit moeten opbrengen, denk ik. Daarom heb ik nog maar eens het spandoek Help de vluchtelingen van Syrië opgehangen. UNHCR en de organisaties die daar werken smeken om hulp. De winter nadert, het is daar een ramp.

 

2. We leven in een regio zonder oorlog, maar leven we daarom in vrede?

Vrede is meer dan afwezigheid van oorlog. Vrede is leven in een rechtvaardige maatschappij, waar de wet gelijk is voor iedereen, waar iedereen gelijke rechten en plichten heeft, waar we mekaar respect en eerlijke kansen geven.  

 

Net zoals voor klimaatbeheersing zijn voor vredesopbouw zowel de top als de basis van belang, dus zowel de politieke beslissingen als het dagelijks gedrag van ieder van ons.

Waar gaat het dan bij ons over?

- over de manier waarop we praten met mekaar (beleefd/brutaal, denk aan internet)

- over onze oordelen en vooroordelen over mensen die we niet kennen,

- over de ontoegankelijkheid, zeg maar discriminatie, op de arbeidsmarkt en de woningmarkt

- over welke informatie we willen opnemen of niet liever willen opnemen (moeten het altijd spelletjes of restaurants zijn?) ….

 

Ons eigen gedrag is belangrijk, want daarmee beïnvloeden we de mentaliteit in onze samenleving - en dus ook de prioriteiten van politieke partijen - en de richting waarin de samenleving evolueert - en dus de toekomst waarin onze (klein)kinderen zullen leven.

 

3. Conclusie: we zijn allemaal bij vredesopbouw betrokken.

Ook vanaf de basis moeten we aan het hogere niveau van politiek en partijen duidelijk maken dat er aan vrede moet gewerkt worden.

 

En er zijn concrete voorbeelden van resultaten vanaf de basis:

-       door acties van de vredesverenigingen was België in 1995 het eerste land dat landmijnen verbood. En in 2006 clustermunitie verbood.

-       door druk van de vredesverenigingen werd in 2011 in het Belgisch regeerakkoord opgetekend “dat er zal geijverd worden voor internationale ontwapening, inbegrepen nucleaire”.

Dit punt van het regeerakkoord is nog niet uitgevoerd. En dat is des te erger, omdat recent bekend werd dat er echt wel kernwapens in Kleine Brogel en andere lidstaten van de NAVO liggen. En dat de VS en de NAVO deze kernwapens bovendien willen moderniseren, wat vele miljoenen zal kosten en dan nog eens vele miljoenen voor moderne gevechtsvliegtuigen die deze moderne kernwapens moeten vervoeren.

 

Kernwapens : de massavernietigingswapens bij uitstek!

Het kan niet dat daarover in alleen besloten kamers – die er dan nog zelf belang bij hebben - wordt beslist. Ieder van ons heeft de morele plicht om erover na te denken en naar vermogen te reageren.

 

-       In het netwerk van vredesvrouwen werken we aan een actie om te eisen dat de Belgisch regering de kernwapens niet moderniseert en ze van het grondgebied verwijdert. (het ‘bevel om het grondgebied te verlaten’ ook toepassen op kernwapens)

-       Ik denk dat ook het netwerk van Vredesgemeenten iets dergelijks moet doen. Zemst is vredesgemeente sinds 2002. In België¨zijn er 378 vredesgemeenten (op het totaal van 589). De burgemeesters vormen het Netwerk van Burgemeesters voor Vrede. Via internet lezen we dat een van doelen is: ‘verbod op kernwapens wereldwijd tegen 2020’. Dat is binnen 7 jaar! Dan is er toch geen sprake meer dat je dat soort wapens moderniseert?

      Daarom vraag ik aan de burgemeester van vredesgemeente Zemst om in dit netwerk ook        op actie aan te dringen.

 

Ik ben dankbaar dat ik de gelegenheid kreeg om deze bezinning uit te speken. Ik hoop dat u er vanavond of morgen nog eens over wil nadenken.